Naselje Vrdnik je smešteno na južnim padinama Fruške gore, u središnjem delu Srema, na nadmorskoj visini od 181 do 260m, sa atarom na površini od 33,7km². Razvilo se na dolinskim stranama potoka Dubočaša, Morintova i Velikog potoka, što terenu daje zatalasan izgled, dok su ulice strme, a kuće izgrađene na samim razvođima.

Planinski venac Fruške gore štiti ga od hladnih vazdušnih masa sa severa, pa otuda ima topliju klimu od nekih južnijih mesta. Ima i povoljnu južnu ekspoziciju (tj. položaj prema suncu i vazduhu) što mu obezbeđuje veliki broj sunčanih časova tokom godine. Mada ima perifernu saobraćajnu poziciju, asfaltnim putevima povezan je na istoku sa Irigom preko Rivice, odnosno putem Novi Sad-Ruma, a i sa Partizanskim putem koji ide fruškogorskim bilom.

Najinteresantnije stvari koje se mogu videti u Vrdniku su Vrdnička tvrđava (Vrdnička kula), manastir Vrdnička Ravanica, stara elektrana (iz 1911. godine; imala je dve parne mašine od po 1000 KS), Stara Kolonija (rudarsko naselje sa početka XIX veka), Nova Kolonija i napuštena železnička stanica na putu za Novu koloniju, a interesantno je videti i stare napuštene površinske kopove uglja koje priroda polako ponovo osvaja. Staza Fruškogorskog planinarskog maratona (ili staza Fruškogorske magistrale) prolaze neposredno pored većine pomenutih lokacija.

Rudnik uglja

Stara Kolonija

Za razvoj Vrdnika od najveće važnosti bilo je otkrivanje nalazišta mrkog uglja i početak njegove eksploatacije 1804. Veliki potok, koji protiče kroz selo, je na manastirskom posedu erodiranjem otkrio naslage uglja. To je bio mrki ugalj odličnog kvaliteta, čija je eksploatacia odmah počela. Ta prva eksploatacija je bila primitivna, svako domaćivstvo kopalo je za svoje potrebe. Rudnik je kasnije otkupio grof Pejačević iz Rume. Savremenija eksploatacija počinje 1840. godine, kada se zbog potrebe za kvalifikovanijom radnom snagom, tu doseljavaju rudari iz svih delova Austrijske monarhije i za njih je izgrađeno novo naselje. Ono se danas zove Stara Kolonija, i nalazi se 2km severno od sela. Rudnik 1870. prelazi u vlasništvo Gvide Pongraca, koji je 1899. radi prevoza uglja izgradio železničku prugu Vrdnik-Ruma. U XX veku izgrađeno je novo rudarsko naselje na putu za Jazak (Nova Kolonija). Eksploatacija uglja trajala je sve do 1968. a bila je praćena mnogobrojnim nedaćama i prekidima.

Manastir Vrdnička Ravanica

Manastir Vrdnik

Legenda vezuje osnivanje manastira za sremskog mitropolita Serafima iz predturskog perioda (pre 1521). Prvi put se pouzdano pominje u turskom popisu iz 1566-67. kao "manastir Svetog Jovana u blizini varoši Vrdnika", čiji monasi su napustili manastir, jer nisu imali novac otreban za porez Turcima. Kasnije su se ipak vratili i u popisu iz 1578. manastir se navodi kao redovni poreski obveznik.

U XVII veku Vrdnik se pominje 1600-01, kad su monasi tražili od turskih vlasti dozvolu za popravku krova, zatim se beleži da je 1627. patrijarh Pajsije doneo ovamo vrednu staru relikviju "Čatovnik s obrazi", iluminiranu rukopisnu knjigu (poznatu danas kao Minhenski psaltir), da se popravi, prepoveže i vrati u manastir Privinu Glavu. Najzad, kraj tog veka obeležio je dolazak monaha iz zadužbine kneza Lazara sa njegovim moštima i manastirskom riznicom. Od tog vremena negovan je u Vrdniku kult srpskog kneza. Ravanički monasi popravili su zarušenu crkvu osvećenu sv. Jovanu Preteči i uspostavili novo posvećenje - Vaznesenje Hristovo.

Južno i severno krilo konaka izgrađeno je 1723. godine, a bogato izrezbareni i pozlaćeni kivot za mošti kneza Lazara izrađen je 1757. Ćelije sa severne strane, zajedno sa trpezarijom izgrađene su 1764.

Izgradnja nove crkve započeta je 1801. godine, a crkva je osvećena 10. juna 1811, i u nju su prenete mošti kneza Lazara. Stara crkva je porušena 1813, a mesto časne trpezarije obeleženo je kamenim krstom.

Crkva je obnavljana 1885.i ponovo 1898, posle stradanja u zemljotresu koji je pogodio Frušku goru 1893. U Drugom svetskom ratu dragocenosti iz riznice (haljina kneza Lazara, Jefimijin pokrov, srebrni kivot, ukrašen filigranom i pozlatom, rad iz 1705. kujundžije Nikole Nedeljkovića iz Ćiprovca, srebrni putir iz 1692. i dr.) odnete su u Zagreb, odakle su posle rata vraćene u Muzej Srpske pravoslavne crkve u Beogradu.

Slike manastira: 1, 2, 3.