Ruševine manastira Svetog Đorđa na Klisi

Hronika spaljivanja

Ledinci su jedno od najbaksuznijih naselja na Fruškoj gori. Tokom svog hiljadugodišnjeg postojanja, više puta su spaljivani bukvalno do temelja. Prvobitno naselje se nije nalazilo na današnjem mestu, duboko u dolini Tavnog potoka gde su bile neprohodne šume prepune divljači, već na ledini uz Dunav. Stanovnici ledine - Ledinčani, prvu veliku nesreću doživeli su tokom najezde Tatara 1242. kada je selo, kao i veći deo Srema, potpuno spaljeno i opljačkano, a stanovnici pobijeni ili porobljeni. Preživeli Ledinčani su se povukli dublje u šume na jugu, i tamo, na delu atara koji je kasnije nazvan Selište, osnovali privremeno naselje. Ipak, i kada je opasnost prošla, odlučili su da ostanu na svom novom staništu, koje im je pružalo veći osećaj bezbednosti. Ali, u XVI veku Turci prodiru u šumu i spaljuju Selište, a stanovništvo se dalje povlači prema Klisi, gde gradi naselje na visoravni na Malom bregu. Ubrzo, Turci su spalili i to naselje. Četvrto naselje, podignuto je pod Malim bregom, i nazvano Ledinci, jer je ciča zima, po legendi, "sledila" tursku vojsku u Fruškoj gori.

Hronika epidemija

Odlaskom Turaka i prestankom turskog zuluma, nisu prestale i nevolje za selo. Ređali su se epidemije kuge i lepre, činovničko i vlastelinsko izrabljivanje i veliki požar 1866, kada je izgorela i crkva, od koje je samo ostalo zvono. Krajem osamdesetih godina XIX veka, zbog najezde opasne štetočine filoksere, vinogradi u Ledincima su morali biti povađeni.

Crkva Prenos moštiju Svetog Nikolaja

Potpuno uništenje u II svetskom ratu

Najveća nesreća selo pogađa 1943, kada Ustaše u noći između 19. i 20. oktobra spaljuju selo. Pored sela, u ratu su teško stradali i sami meštani; u vojvođanskim jedinicama gine 85 boraca, dok je od terora stradalo preko 200 civila (u Jasenovcu, Sremskoj Mitrovici, na zemunskom Sajmištu i u samom selu). Posle rata, selo se ne obnavlja, već se meštani kolektivno premeštaju bliže Dunavu, i tu podižu Nove Ledince. U Stare Ledince se vratilo svega nekoliko porodica, a mesto oživljava tek šezdesetih godina, kada počinje masovno, spontano doseljavanje stanovništva, najčešće iz Bosne.

Ruševine manastira Svetog Đorđa na Klisi

Ruševine ledinčkih crkava

U starom centru Starih Ledinaca, nalazi se delimično obnovljena crkva, teško oštećena 1943. Pored je česma bogata vodom. Nedaleko odatle, na brdašcu u naselju Klisa nalaze ruševine srednjevekovne crkve, poznate i kao "Ledinačka Kula". Neki istraživači veruju da je zapravo u pitanju nestali manastir sv. Save, koji je bio u Varadinskoj nahiji, a poslednji put se pominje 1588/89. godine. Zubu vremena odoleo je deo zvonika visok oko 10 metara, zidovi i jedan luk naspram zvonika, ispod kog se ulazi.

Srebro (Ledinačko jezero)

Nešto uzvodnije, na mestu gde se sastaju izvorišni kraci Kamenarskog potoka, nalazi se kamenolom i jak izvor "Srebro", koji je dobio ime po obližnjem nekadašnjem rudniku srebra, koji je radio sve do XX veka. Iz kamenoloma je do nedavno eksploatisan kamen za gradnju kuća i nasipanje ulica. Nakon prestanka eksploatacije, duboku jamu kamenoloma ispunjava voda, i tu je danas ledinačko jezero Srebro.

Izvori:

1. Enciklopedija Novog Sada 12
2. S. Ćurčić, O. Dobrivojević, G. Stojaković: Fruška gora - Turistički vodič, Prometej, Novi Sad
3. Sajt Starih Ledinaca: http://www.stariledinci.org.yu/